Sitodruk

Sitodruk (druk sitowy) jest to jedna z technik druku. Nazwa pochodzi od stosowanej drobnej tkanej siatki, rozpinanej na ramie. Szablon do druku wykonuje się  poprzez zakrycie w miejscach nie drukujących odpowiednich otworków siatki sitodrukowej. Wykonanie odbitki polega na przetłaczaniu farby przez tak powstałą matrycę. Sitodruk wywodzi się od druku szablonowego, stosowanego na Dalekim Wschodzie już tysiące lat temu. Za twórców uważa się Japończyków, którzy wykorzystali tę metodę do ozdabiania kimon. W 1907 roku Samuel Simon opatentował metodę druku z użyciem naciągniętego na ramę jedwabnego sita pokrytego częściowo lakierem pod nazwą ‚silk-screen’. Metoda stosowana do druku na wyrobach włókienniczych jest zwana filmodrukiem, natomiast w grafice artystycznej i użytkowej – serigrafią.

Jak działa sitodruk

Początkowo siatkę robiono z włosów ludzkich lub zwierzęcych, potem z nici jedwabnych lub bawełnianych. Współcześnie wykonuje się ją z metalu lub włókien syntetycznych np. nylonu czy poliestru. Rama zwykle wykonana jest z aluminium.

Blokowanie otworków siatki sitodrukowej realizuje się na różne sposoby. W praktyce aby uzyskać wysoką rozdzielczość nadruku siatkę powleka się emulsją światłoczułą, która po wyschnięciu naświetlana jest stykowo w kopioramie z folią poligraficzną. Po naświetlaniu i wypłukaniu nienaświetlonej emulsji siatkę się suszy i jest gotowa do druku. Roztwór można też nanosić ręcznie, forma drukowa może być rysunkiem wykonanym tuszem lub kredką litograficzną. Można użyć też szablonów wycinanych z papieru lub folii.

W sitodruku stosuje się dwa rodzaje farb: wodne i plastizolowe. Druk jest tworzony przez przetłaczanie farby na podłoże pod wpływem przesuwającego się rakla. Proces może odbywać się ręcznie lub za pomocą specjalizowanych maszyn, które umożliwiają druk także na zakrzywionych podłożach. W przypadku druku na przedmiotach okrągłych rakla stoi w miejscu, obraca się przedmiot drukowany, sito się przesuwa. Po zakończeniu druku z sita usuwa się szablon za pomocą odwarstwiacza. Farby plastizolowe do uzyskania pełnej odporności wymagają utrwalenia w temperaturze 160°C.

Zastosowania sitodruku

Sitodruk jest metodą umożliwiająca zadruk wielu rodzajów podłoży, o różnej fakturze i kształcie. Jest wykorzystywany do druku jedno- i wielobarwnego. Stosuje się go do druku na papierze, tekturze, folii, tworzywach sztucznych, metalach, szkle, wyrobach włókienniczych itp. – do druku kart plastikowych, ulotek, plakatów, etykiet, opakowań, kalkomanii, reklam. Stosowany jest czasem do produkcji obwodów drukowanych albo w mikroelektronice do wytwarzania układów scalonych.

Zalety i wady sitodruku

Zalety

  • wykorzystywany do druku jednobarwnego i wielobarwnego,
  • różnorodne podłoża drukarskie (papier, tektura, folia, tkaniny, bawełna, dzianiny, skóra, drewno, tworzywa sztuczne, metale),
  • różnorodne kształty (powierzchnie płaskie, butelki, płyty czołowe urządzeń, obiekty cylindryczne, odzież, torby, parasole itp),
  • duża trwałość i odporność na promieniowanie UV, wilgoć, uszkodzenia mechaniczne pranie,
  • możliwość uzyskania wyrazistych i nasyconych barw,
  • niska cena przy pojedynczych egzemplarzach i seriach.

Wady

  • silny zapach dla farb plastizolowych,
  • wyższe koszta, niższa wydajność dla długich serii w porównaniu do druku offsetowego,
  • niższa rozdzielczość w porównaniu do druku offsetowego.

Sitodruk a karty plastikowe

Sitodruk znajduje ważne zastosowanie przy produkcji kart plastikowych.

W stosunku do druku offsetowego jest metodą bardziej uniwersalną, stąd druk na takich materiałach jak PVC, plastik, polietylen nie stanowi dużego utrudnienia, niemniej charakteryzuje się gorszą jakością i niższą wydajnością. W procesie sitodruku uzyskuje się liniaturę rzędu 133 lpi przy rozdzielczości 1270 dpi. Pozwala na uzyskiwanie wielokolorowych nadruków złożonych z barw podstawowych CMYK i dodatkowych kolorów np. wg wzornika PANTONE.

Podobnie jak w przypadku druku offsetowego, wykonywanie indywidualnych nadruków dla każdej karty z osobna jest nieopłacalne. Jest stosowany przy nakładach kart od 500 do 2000 sztuk.

Szczególne zalety sitodruku wykorzystuje się w przypadku wykonywania nadruku farbami o gruboziarnistych, metalicznych kolorach np. złoto, srebro (np. wizytówki metalowe, złote karty kredytowe, druk kart vip) na uprzednio zadrukowanych innymi metodami kartach, jako metaliczny podkład lub w przypadkach konieczności uzyskania bardzo wyrazistych i nasyconych farbami barw.

Może być także wykorzystywany do wykonywania nadruków na już wyprodukowanych białych kartach plastikowych, grubych kartach zbliżeniowych lub kartach o nietypowych kształtach, których zadruk w maszynach offsetowych byłby problematyczny.

Opublikowany w Druk